Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan İcra ve İflas Kanunu’nda değişiklik taslağı, maaş haczi uygulamasında köklü bir dönüşüm öngörüyor.
Mevcut sistemde sabit olan %25’lik haciz sınırı yerine, gelir düzeyine göre kademeli bir kesinti sistemi geliyor.
Amaç, hem borçlunun yaşamını sürdürebilmesini sağlamak hem de alacaklıların tahsilat süreçlerini daha adil hale getirmek.
⚖️ Mevcut Durum: Sabit %25 Haciz Sınırı
Hâlihazırda uygulanan İcra ve İflas Kanunu’na göre, bir çalışanın maaşının en fazla %25’i haczedilebiliyor.
Bu kural, gelir seviyesi ne olursa olsun tüm çalışanlar için geçerli.
Yani asgari ücretli ile yüksek gelirli bir kişi arasında haciz oranı açısından fark bulunmuyor.
Ancak bu durum, düşük gelirli çalışanlar için geçim sıkıntısına neden olurken, yüksek gelirli çalışanlar açısından alacaklının tahsilat sürecini uzatabiliyor.
💰 Yeni Düzenleme: Gelire Göre Kademeli Haciz Sistemi
Hazırlanan yeni taslağa göre, maaş haczi oranı gelir düzeyine göre değişecek.
Bu sistemde, düşük gelir grubundaki çalışanlardan daha az, yüksek gelir grubundaki çalışanlardan ise daha fazla kesinti yapılabilecek.
| Gelir Düzeyi | Taslakta Öngörülen Haciz Oranı |
|---|---|
| Asgari ücret ve altı | Yaklaşık %10 |
| Orta gelir düzeyi | %20 – %30 |
| Yüksek gelir düzeyi | %40 – %60’a kadar |
Bu oranlar henüz taslak aşamasında olup, düzenleme TBMM’ye sunulup yasalaştığında kesinleşecek.
🔍 Neden Böyle Bir Değişiklik Yapılıyor?
Yeni sistemin amacı, gelir adaletini sağlamak.
Bakanlık, mevcut %25 sınırının bazı durumlarda hem borçlu hem alacaklı için adil olmadığını belirtiyor.
Örneğin;
Asgari ücretli bir çalışan için maaşının dörtte birinin kesilmesi ciddi bir ekonomik yük yaratabiliyor.
Yüksek gelirli bir çalışanın ise maaşının sadece %25’inin kesilmesi, borcun ödenmesini yıllarca uzatabiliyor.
Bu nedenle, “gelire göre haciz” sistemiyle her iki tarafın da menfaatini koruyan daha dengeli bir yapı hedefleniyor.
📉 Emekliler İçin Durum Ne Olacak?
Taslak düzenlemede emekli maaşlarına yönelik haciz uygulamasında bir değişiklik öngörülmüyor.
Yargıtay’ın önceki içtihatlarına göre, emekli maaşları SGK tarafından ödendiği sürece haczedilemiyor.
Ancak emekli maaşı, borçlu tarafından kendi rızasıyla bankaya temlik edilirse (örneğin kredi borcu için) bu durumda kesinti yapılabiliyor.
Yeni sistem yürürlüğe girse dahi bu istisnanın devam etmesi bekleniyor.
🧾 Gelirini Eksik Bildirene Yaptırım
Taslakta dikkat çeken bir diğer madde, gelirini eksik bildiren veya yanıltıcı beyanda bulunan borçlulara yönelik ağır yaptırımlar.
Buna göre, maaş haczi oranının belirlenmesi sürecinde yanlış beyan veren kişiler hakkında idari para cezası ve bazı durumlarda cezai yaptırımlar gündeme gelebilecek.
Amaç, sistemin suistimal edilmesini önlemek ve doğru gelir beyanını teşvik etmek.
📊 Uygulamada Neleri Değiştirecek?
Bu düzenleme, hem çalışanlar hem işverenler hem de mali müşavirler açısından yeni bir dönemi başlatacak.
Borçlular için:
Düşük gelirli çalışanlar daha az oranda kesintiyle yaşamlarını sürdürebilecek.
Yüksek gelirli çalışanlar borçlarını daha kısa sürede kapatabilecek.
Alacaklılar için:
Tahsilat süreci hızlanacak, yıllarca süren dosyalar kısalacak.
İşverenler ve mali müşavirler için:
Maaş bordrolarında haciz hesaplamaları artık kademeli sisteme göre yapılacak.
Yeni oranlar ve gelir sınıfları için bordro yazılımlarında güncellemeler gerekebilecek.
Yanlış oranla yapılan kesintiler hukuki sorumluluk doğurabileceğinden, dikkatli olunması gerekecek.
💬 Özer YMM Görüşü
Yeni sistem, hem sosyal adaleti hem de tahsilat etkinliğini artırma yönünde önemli bir adım.
Ancak uygulama aşamasında bazı detayların netleşmesi gerekiyor:
Gelir aralıklarının nasıl belirleneceği, haciz oranlarının hangi kurum tarafından tespit edileceği ve işverenin bu süreçteki sorumluluğu gibi konular önümüzdeki dönemde tartışılacak.
Özer YMM olarak, düzenlemenin yasalaşma sürecini yakından takip ediyor; işverenler, mali müşavirler ve mükellefler için gerekli bilgilendirmeleri paylaşmaya devam edeceğiz.
